0494 89 97 19
Donkerstraat 2 3040 Neerijse

Reflexintegratie

Reflexintegratie

Wat is reflexintegratie?

Als baby hebben we Primaire reflexen nodig om op onze omgeving te reageren. In het eerste levensjaar verdwijnen deze automatische reacties, om steeds meer plaats te maken voor bewuste bewegingen. Het lichaam integreert de reflexen en kan zich hierdoor steeds verder ontwikkelen. Maar vaak blijven restanten aanwezig en worden de reflexen niet volledig geïntegreerd en beperkt dit ons in doelgerichte gedragingen en bewegingen. Deze taken kunnen liggen op lichamelijk/motorisch, emotioneel (zelfvertrouwen) en/ of neurologisch gebied. Ook kost het dan veel energie voor kinderen en volwassenen om de taken uit te voeren. Hierdoor kan een vertraging ontstaan in de ontwikkeling op een bepaald gebied. Door dagelijks uitvoeren van de eenvoudige, maar doeltreffende oefeningen kunnen de reflexrestanten door het lichaam geïntegreerd worden. 

Welke technieken?
Als lezen niet vlot, moet je toch gewoon lezen? Wat heeft dat nu met oogmotoriek of reflexen te maken?

Om goed te leren lezen is het belangrijk om elke dag 10 minuten te lezen. Dan lukt het lezen wel bij vele kinderen, maar toch zien we dat dit bij sommige kinderen amper helpt. Meer oefenen kan erg belastend worden voor het kind. Ze doen al zo hun best en moeten nog een tandje bijsteken, terwijl hun concentratie “op” is, hun lichaam moe is of ze emotioneel overprikkeld zijn.

Als we nu eens kijken naar de basisvoorwaarden van lezen? Werken de ogen wel goed? Indien het kind al naar de oogarts op consult is geweest en hij/zij scherp kan zien, is dit al een eerste stap. Maar ben je al bij een kine/reflextherapeut geweest? En is daar ook de motoriek van de ogen nagekeken? Werken de ogen goed samen? Kunnen de ogen fixeren? Kunnen de ogen accomoderen en convergeren?  Is er een goede oogvolgbeweging? Daar zien we vaak dat het al misloopt….De oogmotoriek verloopt heel moeizaam. Als we die basisvoorwaarden (o.a. oogmotoriek) niet aanpakken, is hun lichaam helemaal niet klaar  om te lezen. Ze kunnen amper een regel volgen, hun ogen verspringen als ze een horizontale volgbeweging zouden moeten maken. “Ohja hij slaat soms een woord over of zij weet vaak niet meer op welke regel ze zit.” Dat lezen heel moeilijk is, als deze basis-oogmotoriek niet goed ontwikkeld is, lijkt nu wel heel logisch! En toch wordt dit te vaak vergeten, en fixeren we ons op het blijven lezen ofwel leggen we ons er bij neer ” tja ’t is geen lezertje”.

De oogmotoriek is ook geen op zich losstaand deel. De oogmotoriek is verbonden met de rest van ons lichaam en zijn deel van reflexen. Bij moeilijkheden bij lezen  (vb in een boek) zien we vaak dat de horizontale oogvolgbeweging  (deel van ATNR reflex) onvoldoende is. Niet toevallig hebben bijna alle kinderen met dyslexie en niet goed geïntegreerde ATNR reflex. En deze geïntegreerde reflex is net nodig om vlot de middellijn te kunnen kruisen en de horizonale oogvolgbeweging goed te laten verlopen en een vlotte oog-handcoördinatie te hebben.
Als we zien dat lezen van het bord en dan opschrijven in het schrift niet goed lukt is dat vaak te wijten aan een moeizame verticale oogvolgbeweging (die vaak gekoppeld aan de onvoldoende geïntegreerde STNR reflex).

Daarom is het heel belangrijk om naar de lichamelijke lees- en leervoorwaarden te kijken. Meer te leren met het volledige lichaam en minder met ons hoofd. Dat hoofdje is meestal al wel genoeg belast.

Het is noodzakelijk om grondig na te kijken welke reflexen aan de basis liggen bij automatisatie problemen, reken- lees – schrijfmoeilijkheden of concentratiestoornissen.

Waarom kan reflexintegratie ook invloed hebben op het emotionele functioneren?

Er bestaan niet enkel puur lichamelijke reflexen, maar sommige reflexen hebben ook een invloed op emoties. De moro-reflex , is een gekende schrikreflex. Wanneer deze nog erg actief blijft, zien we een chronische staat van stress (vecht-vlucht reacties). Ook bij volwassenen die kampen met recidiverende emotionele klachten is deze reflex vaak nog actief.
Als je snel verschiet (en dit blijft hangen), je niet houdt van logeerpartijtjes en enkel thuis wil zijn, reisziekte hebt, overgevoelig bent voor licht, geluid, … , plotselinge huilbuien of woede aanvallen hebt, burn-out hebt, alles wil controleren, steeds op scherp staat,… kan je nagaan of de Moro reflex fysiek nog aanwezig is. Zo is het mogelijk dat je telkens bij stressprikkels in de Moro-reactie komt, een chronische staat van stress/hyperventilatie,…Er zijn echter nog vele andere oorzaken die deze vervelende emoties kunnen teweegbrengen. Daarom zullen we de Moro enkel integreren als deze reflex effectief in ons testprogramma tevoorschijn komt.

Waarom kan reflexintegratie ook invloed hebben op het leren?

Reflexen (lagere hersenfuncties) hebben een rechtstreekse invloed op lichaamshouding.
Om goed te kunnen lezen of schrijven (hogere hersencentra) is het van belang dat de houding stabiel blijft. Dus ook al beweegt het hoofd, dan dienen de ogen toch nog vlotte horizontale beweging te kunnen maken en het lichaam stabiel te blijven. Indien dit niet gegarandeerd wordt, doordat de reflex niet geïntegreerd is, zal het kind de hogere hersencentra moeten inzetten. Zo hebben de hogere centra minder “ruimte” om zich op hun effectieve taken als lezen en rekenen te richten.
Een kind kan nog zo goed zijn best doen…we kunnen met hogere centra steeds proberen om niet met onze neus tegen het blad te plakken als we schrijven, om onze ogen goed te richten voor het lezen, om stil te zitten, om dingen te onderdrukken…. maar dit vraagt zoveel energie! Dus laten we maar de basisvoorwaarden voor het leren optimaliseren door  de reflexen te integreren. Leren wordt zoveel gemakkelijker!

Wat wordt er bedoeld met neuromotorische onrijpheid?

Indien er nog een cluster van primaire reflexen aanwezig zijn bij kinderen ouder dan 1 jaar en/of een cluster van onderontwikkelde posturale reacties boven de leeftijd van 3,5 jaar. 
Primitieve reflexen duiken op in de baarmoeder en blijven nog even aanwezig tijdens de eerste 6 levensmaanden. Het zijn overlevingsreflexen die worden geïntegreerd indien de hersenen zich verder ontwikkelen. 

Mijn kind heeft een goede motoriek, dan zullen alle reflexen toch goed geïntegreerd zijn?

Dit is zeker niet altijd zo. Mogelijk heeft je kind goede POSTURALE REACTIES (middenhersenen, cerebellum), maar toch nog te sterk aanwezige PRIMITIEVE REFLEXEN. 

vb. Een sportieve 8-jarige jongen, wordt getest. Hij heeft inderdaad goede posturale reacties.  Hij heeft een goed evenwicht en hij werd geselecteerd voor de pre-competitiezwemsport. Hij gaat daarom 3 keer per week zwemmen en doet ook nog capoeira, skaten,….kortom hij sport bijna elke dag, waarbij hij zijn posturale reacties ook steeds verder verfijnt. Op het eerst zicht lijkt dus dat alles motorisch optimaal verloopt. 
Toch is het voor hem niet evident zich te concentreren (gemakkelijk overprikkeld door achtergrondgeluid). Hij heeft ook dyslexie en is het een uitdaging om bewegingen te doen in het juiste ritme op muziek (de coördinatie verloopt moeizaam), hij is goed in hoofdrekenen, maar hij krijgt het niet opgeschreven. Hij werd geboren met keizersnede.
Bij de testing blijken er nog vele primitieve reflexen aanwezig te zijn. Deze reflexen kan je niet “weg-sporten”, maar vragen een aangepast oefenprogramma. Het eerste deel van het “5-minuten-per-dag thuis-oefenprogramma” diende heel lang (zelfs iets meer dan 6 maanden) volgehouden worden. (Andere kinderen zijn soms al na 8 weken klaar). Hij had immers enkele hardnekkige reflexen. Maar eens dit overwonnen was, was er een grote doorbraak. De logopedist was heel enthousiast, want ze had in haar loopbaan nog geen enkel kind gehad dat van zo een stevige graad van dyslexie, zo’n grote sprongen had gemaakt en hij bijna geen fouten meer maakte op dyslexie- uitlokkingsoefeningen. Ook de concentratie verliep veel beter. Uiteindelijk zal dit ook invloed hebben op de posturale reacties die nog zullen verbeteren.

Kan je dyslexie, adhd, add, autisme,… genezen met een reflexprogramma?

We kunnen dit niet genezen, maar wel de functionaliteit verbeteren. Ook logopedisten staan vaal versteld van de enorm grote sprongen kinderen maken die ook in begeleiding zijn voor reflexintegratie. Het is geweten dat bepaalde reflexen veel sterker aanwezig zijn bij kinderen met dyslexie of autisme,…. Indien deze reflex geïntegreerd is en het kind neuromotorisch rijper is, zal het kind minder hinder ondervinden van vb dyslexie. Naast dit bewegingsprogramma worden ook andere elementen bekeken ( levensstijl, voeding, stressbeheersing, luistertraining benaudira,..)… kunnen bijdragen een een verbeterd leesvermogen, concentratie of emotionele regulatie.

Praktisch: Hoe werkt dit programma ter bevordering van de neuromotorische rijpheid.  
  • Doel: motorisch – emotioneel – schoolse uitdagingen ondersteunen door neuromotorische rijpheid te stimuleren
  • Doelgroep
    • Baby, Kinderen en Jongeren
      voor inpp: ideale startleeftijd inpp vanaf 7 jaar
      voor bodymap: kleuters en jonge kinderen, perventief programma
      Hendrickx/Masgutova : alle leeftijdens
    • Volwassenen, bij recidiverende emotionele uitdagingen: reflexintegratie
  • 1u intake + uitleg reflexintegratie programma individueel of in oudergroep
  • 1u a 2u Test (afname van primaire reflexen, cerebellaire functies, oogmotoriek) Bij jongere kinderen kan deze test meer tijd in beslag nemen.
  • Keuze voor thuisoefenprogramma inpp (dagelijks 5 minuten per dag) en/of therapieprogramma (reflex masgutova, bodymap, Hendrickx)
  • Indien ook gehoortest is aangewezen (vb leesmoeilijkheden, snel afgeleid door geluid, last van achtergrond geluid, snel overprikkeld, sterke Moro reflex,…) kan overwogen worden om Benaudira luistertest af te nemen (1u) en indien nodig een programma op te starten.
  • eerste review na thuisoefenprogramma( 1u) ofwel wekelijkse sessie bij therapieprogramma
  • evaluatiesessies (1u).  Het gehele programma duurt ongeveer 1 jaar tot 2 jaar (afhankelijk van de die thuis worden gedaan).
  • De therapie kan gecombineerd worden met psychomotoriek (indien intensiever training zou nodig zijn) of Hendrickx begeleiding (bijzonder zinvol bij leeruitdagingen zoals rekenmoeilijkheden, dyslexie ,…). De timing van het al dan niet starten met een extra programma zoals Benaudira, Hendrick begeleiding,… dient professioneel overwogen te worden.